Ngày nay nhảy sạp hay có nơi gọi là múa sạp đã quá gần gũi và quen thuộc với người dân trên mọi miền Tổ Quốc chứ không chỉ riêng khu vực phía Bắc. Nhưng liệu tất cả mọi người có biết được hình thức tổ chức cũng như sự phổ biến của nhảy sạp ở nước ta cũng như trên toàn thế giới!?

Nhảy sạp hay múa sạp (tiếng Anh: bamboo dancing) là một điệu nhảy hoặc múa trên những thanh gỗ (thường là tre). Đây là nét văn hóa độc đáo Việt Nam của đồng bào dân tộc vùng Tây Bắc Việt Nam.

Không có một nghiên cứu nào xác định cụ thể thời điểm ra đời của múa sạp, nhưng dựa vào đạo cụ, cách thức biểu diễn, ý nghĩa của múa sạp, người ta cho rằng múa sạp là hình thức dân vũ lâu đời của miền Tây Bắc. Có dân tộc tổ chức múa sạp vào ngày hội mùa, vào dịp Tết Nguyên đán, cũng có dân tộc lại tổ chức múa sạp vào những đêm trăng sáng, như người Khơ Mú ở Điện Biên. Như vậy, trong năm có từ 9 đến 10 đêm múa sạp dưới ánh trăng, chỉ trừ hai ba tháng giá lạnh, sương sa mù mịt làm che khuất vầng trăng thì người ta mới thôi nhảy múa. Bà con còn tổ chức nhảy sạp vào dịp lễ hội cầu mưa, lễ hội cầu mùa. Điều đó cho thấy múa sạp vừa là hình thức diễn xướng dân gian mang tính giải trí, gắn kết cộng đồng; đồng thời cũng là vũ điệu mang tính tế lễ, gắn bó chặt chẽ với cuộc sống của cư dân nông nghiệp. Tới nay, xòe và múa sạp ở các bản Tây Bắc vẫn rộn rã như xưa, nó không chỉ thu hút người trong bản mà còn mời gọi cả những người bản khác, vùng khác cùng tham gia.

Để tổ chức một buổi nhảy sạp, người ta chuẩn bị hai cây tre lớn, chắc và đủ dài làm sạp chính, cùng với nhiều cặp sạp con nhỏ hơn. Hai chiếc sạp chính đặt cách nhau một khoảng rộng vừa đủ để gác hai đầu các sạp con; từng cặp sạp con đặt song song, tạo thành một dàn sạp. Sạp được đặt trên một khoảng không gian trống, bằng phẳng để đủ chỗ cho cả những người tham gia múa và khán giả cổ vũ hoặc tham gia nhảy múa nếu có hứng thú.

Múa sạp người Mường

Người tham gia thường là nam nữ trong bản, chia làm hai tốp:

  • Một tốp đập sạp
  • Một tốp nhảy sạp.

Người ta cũng có thể luân phiên nhau múa hoặc đập sạp. Với những người đập sạp phải rất đều tay, tốc độ ban đầu chậm rãi nhưng sau có thể nâng dần lên, khiến các bước nhảy khó dần và cũng từ đó mà hấp dẫn hơn. Người nhảy sạp phải chứng tỏ được sự khéo léo của mình, theo đúng và kịp tiết tấu của người đập sạp. Nhanh quá hoặc chậm quá cũng đều hỏng cả vì chân sẽ đạp vào sạp.

Người ta không quy định có bao nhiêu người đập sạp và bao nhiêu người nhảy sạp. Càng đông càng vui, nhất là với những người nhảy sạp. Với người đập sạp, hay nhất là tạo thành cặp đôi trai gái mỗi người một đầu, hai tay cầm hai đầu sạp, cứ 3 lần gõ sạp con lên sạp cái thì 1 lần gõ 2 sạp con vào nhau. Còn với người nhảy sạp thì từng đôi nam nữ phải dợm bước cho khéo khi bước vào, sau đó phải phối hợp động tác chân, động tác tay, sự uốn lượn của thân hình thật khớp nhau.

Trong nhiều cuộc múa sạp, người nhảy mang theo một chiếc khăn dài màu sắc bắt mắt. Những chiếc khăn đó được tung lên, uốn lượn quanh người, nhìn xa như những đám mây vờn rất đẹp mắt. Người nhảy không chỉ “bước” đúng vào những chỗ trống của đôi sạp, mà phải như thể nhảy múa, bay trên sạp và phải biết biến đổi vị trí ngang, dọc, chéo, tròn; tất cả đều diễn ra trên dàn sạp và phải đúng nhịp, làm sao khi hai sạp con chập vào nhau thì không bị kẹp chân vào. Cứ hễ hai tốp gõ sạp và nhảy múa thay nhau trong tiếng cồng, tiếng trống nhịp nhàng, sôi động.

Múa sạp còn được các em học sinh chọn làm tiết mục biểu diễn

Trước đây, các nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa kết luận múa sạp là của dân tộc Mường. Sau này lại có các ý kiến khác cho rằng điệu múa này không phải chỉ riêng của người Mường, mà còn phổ biến với người dân tộc Thái, Khơ Mú. Trên thực tế, múa sạp được nhiều dân tộc khu vực Tây Bắc Việt Nam biểu diễn, đặc biệt là trong các dịp lễ hội. Ngày nay, với sự phổ biến của các phương tiện truyền thông, nhảy sạp được nhiều người biết đến rộng rãi ở cả phạm vi trong và ngoài Việt Nam.

Các em học sinh Việt Nam và Nhật Bản thể hiện tình hữu nghị qua điệu nhảy sạp truyền thống
 Các bạn quốc tế hào hứng tham gia trò chơi dân gian Việt Nam
Cặp đôi cô dâu – chú rể nhảy sạp tại phố đi bộ
Cô gái xinh đẹp với điệu nhảy truyền thống
Cặp đôi hoa hậu Việt Nam cùng múa sạp. Ai sẽ thắng nhỉ!?

Theo thời gian, nhiều điệu múa dân gian bị mai một, thất truyền, nhưng riêng với múa sạp thì do đặc tính mở, rất cộng đồng nên nó vẫn tồn tại. Không những thế, nó còn được nâng cao hơn về tính nghệ thuật, giúp cho đời sống cộng đồng thêm phong phú. Múa sạp cùng với các vũ điệu dân gian khác như múa quạt, múa đàn tính, múa dải lụa… khiến cho một vùng Tây Bắc nói riêng và Việt Nam nói chung càng trở nên sống động, quyến rũ.

Còn chần chừ gì nữa. Hãy nhấc máy lên, gọi điện cho ECOVIEW cùng bạn bè, người thân tham gia và trải nghiệm nét văn hóa đặc sắc của đất nước ta nhé!

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of